Schuld
Schuld is geen eigenschap. Niemand draagt haar zoals hij een kleur ogen draagt. Ze ontstaat in de relatie tussen een daad en het verhaal dat nadien over die daad wordt verteld, en dat verhaal verandert naargelang wie het vertelt.
Schuld erft niet mee in het bloed. Het handelen van een ouder bepaalt niet de morele lading van een kind, ook al voelt het soms zo. Wie zichzelf schuldig voelt om wat een ander heeft gedaan, draagt een last die niet van hem is en die hem evenmin dichter bij de waarheid brengt.
Schuld en schaamte worden vaak door elkaar gehaald, maar ze wonen op andere plekken. Schuld gaat over een daad. Schaamte gaat over een gevoel van eigen waarde. Wie schuld behandelt als schaamte, leert zichzelf minder waard te vinden in plaats van de daad onder ogen te zien, en verliest daardoor precies het inzicht dat nodig was.
Het lichaam onthoudt wat het denken wegredeneert. Een spanning in de schouders. Een stilte die telkens op hetzelfde punt in een gesprek valt. Onverwerkte schuld verdwijnt niet. Ze verschuift naar het lichaam en wacht daar op aandacht die het denken alleen haar niet kan geven.
Een bekentenis die wordt afgedwongen, is geen waarheid. Ze is onderwerping verkleed als eerlijkheid. Pas wanneer iemand uit eigen beweging onder ogen ziet wat hij heeft gedaan, wordt schuld iets wat verwerkt kan worden in plaats van enkel beheerst.
Ware verantwoordelijkheid vraagt om de daad te erkennen, los van wie iemand daarnaast nog is. Het is geen vonnis over het hele bestaan van een mens, en het is evenmin een daad die zomaar oplost in de rest van wie hij is. Het blijft eenvoudigweg wat het is. Dit is gebeurd, en het gewicht ervan gaat mee verder.



